Przelewy, polecenia zaplaty, jak płacić rachunki

13.05.2004

Materiał pochodzi z Portalu Edukacji Ekonomicznej NBPortal.pl

Przelewy i tzw. polecenia zapłaty - to dla posiadaczy rachunków w bankach dobre sposoby na oszczędność czasu, wygodę i terminowe regulowanie różnych płatności. Sposoby dobre, o ile korzystamy świadomi związanych z nimi obowiązków, kosztów i ewentualnych konsekwencji popełnionych błędów. A zatem w jaki sposób, kiedy i z której uslugi warto skorzystać?

Na poczatęk musimy wiedzieć co oznaczają obie usługi i czym od siebie się różnią?

Polecenie przelewu to forma płatności, którą może wydać tylko posiadacz rachunku bankowego. Upoważnia ono bank do przelania określonej przez klienta kwoty na wskazany także przez niego rachunek. Może to być jednorazowe zlecenie lub stałe - wtedy co miesiąc, konkretnie ustalonego przez klienta dnia, bank będzie przelewał określoną sumę na wskazane konto.

Polecenie zapłaty wystawia natomiast wierzyciel, czyli ta strona, której klient zobowiązał się do zapłacenia określonej sumy pieniędzy za określoną usługę. Polecenie zapłaty to forma obciążenia rachunku klienta, pobrania z rachunku klienta określonej sumy, na co klient oczywiście musi wyrazić zgodę. Przy dokonywaniu w ten sposób płatności inicjatywa nie należy wiec do klienta, a do zakładu, instytucji (spółdzielni mieszkaniowej, gazowni, firmy telekomunikacyjnej), której rachunki mają być opłacane ze środków zgromadzonych na koncie klienta.

Które kiedy warto uruchomić?

Nad zleceniem dokonywania przelewów i najlepiej stałym warto pomyśleć w przypadkach, gdy comiesięczne rachunki pozostają w tej samej wysokości - czynsz za mieszkanie, opłata za telewizję kablową czy np. spłata zadłużenia na karcie kredytowej w kwocie minimalnej lub ustalonej. Odpowiednią dyspozycję należy złożyć w banku, np. na określony czas i wtedy kłopoty z terminowym regulowaniem opłat mamy z głowy. Pozostaje jedynie co miesięczne sprawdzanie i przeglądanie wyciągów - czy bank się wywiązuje z umowy.

Jeśli natomiast wysokość rachunków co miesiąc zmienia się - opłaty za telefon, gaz, elektryczność - można skorzystać z każdorazowego składania dyspozycji przelewu na konto firmy lub polecenia zapłaty. Przy tej drugiej dyspozycji należy udać się do odpowiedniej instytucji i na miejscu dopełnić formalności, podając numer rachunku. Oczywiście i jedna forma dyspozycji i druga - nie powinna zwalniać klienta z czujności i powinno się kontrolować wyciągi, czy wszystko odbywa się zgodnie z ustaleniami.

Co trzeba wiedzieć, przed wydaniem tych dyspozycji?

Przede wszystkim koszty - czy nie będą nadmierne. Trzeba sprawdzić tabelę opłat i prowizji. Są banki, które nie pobierają za nie opłat, ale np. w przypadku, gdy dokonujemy przelewu przez internet lub telefonicznie. Większość banków pobiera jednak opłaty za przelewy - jedne z najniższych mają banki internetowe - kilkadziesiąt groszy, kilka złotych, tradycyjne banki - kilka złotych. Jeśli ktoś dokonuje wielu przelewów, to koszty powinny być bardzo ważnym kryterium, ponieważ w ciągu roku można na nich sporo zaoszczędzić.

Bardzo ważne przy dyspozycji przelewu są szczegółowe zasady ich dokonywania. Powinna je regulować umowa o otwarciu rachunku bankowego lub, jeśli tam ich nie znajdziemy, to należy sięgnąć do regulaminu bankowego. Dlaczego to tak ważne? Ponieważ to tam znajdziemy precyzyjny opis na czym polega przelew stały lub jednorazowy i związanych z nimi szczegółów i zawiłości, np. tego, na jaką kwotę możemy ustalić przelew, ile on kosztuje, kiedy jest realizowany. To ostatnie jest szczególnie istotne, ponieważ w przypadku przelewów wewnątrz tego samego banku, przelewy są realizowane "od ręki", w ciągu kilku sekund, natomiast kiedy pieniądze mają zostać przelane do innego banku najczęściej dzieje się to następnego dnia roboczego. Z podkreśleniem - roboczego (jeśli bowiem polecenie przelewu zostanie złożone np. w piątek, to zostanie ono zrealizowane prawdopodobnie dopiero w poniedziałek). Przy dyspozycji przelewu istotne jest by dokładnie wgłębić się w ich funkcje, precyzyjnie wypytać konsultanta o różne szczegóły. By potem nie zostać zaskoczony. Niektóre banki mają bowiem rożne gotowe usługi, np. przelew na spłatę zadłużenia karty kredytowej. Dyspozycja np. w jednym z banków ma dwie funkcje - spłatę w wysokości minimalnej (minimalna kwota, po spłacie której można dalej używać karty kredytowej) lub całe zadłużenie. To ważne o tyle, nazwy obu dyspozycji są bardzo podobne, łatwo je pomylić, a jeśli tak się stanie to spłacając całe zadłużenie karty kredytowej, można pozbawić się znacznej sumy na koncie, która być może mogłaby zostać wykorzystana na pilniejsze wydatki.

Przy poleceniu zapłaty należy także pamiętać o kilku bardzo ważnych kwestiach. Dokonywanie rozliczeń w tej formie jest możliwe tylko za wcześniejszą zgodą na obciążanie rachunku: w ustalonych terminach zapłaty i określonych zobowiązań. Pojedyncze polecenie zapłaty, jakim może zostać obciążony rachunek osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, nie może przekraczać 1000 euro. Ponadto dokonywanie poleceń zapłaty może być możliwe tylko, gdy:

banki, w których konsument i wierzyciel posiadają rachunki, zawarły stosowne porozumienie, wierzyciel i prowadzący jego rachunek podpisały umowę o stosowaniu polecenia zapłaty. Czy można odwołać polecenie zapłaty? Można - klient może w każdym czasie wycofać swoją zgodę na rozliczenia w tej formie, może też odwołac pojedyncze zlecenie w terminie 30 dni kalendarzowych od daty dokonania obciążenia rachunku bankowego (30 dni na odwołanie pojedynczego zlecenia może być jednak terminem za krótkim, jeśli klient otrzymuje wyciągi raz na miesiąc). W takiej sytuacji - bank ma obowiązek zwrotu klientowi kwoty, na jaką opiewało polecenie zapłaty, wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty z tytułu oprocentowania rachunku bankowego za okres od dnia obciążenia rachunku. To wszystko jest ważne nawet w przypadku, gdy konto wierzyciela, na które przekazana została należność - jest puste. Z drugiej strony, choć może to wydać się oczywiste, należy dodać, że polecenie zapłaty zostanie zrealizowane tylko wtedy, gdy na koncie będzie wystarczająca ilość pieniędzy. Ale warto tu pamiętać o tym, o czym wspomnieliśmy przy przelewach - bank wykona polecenie zapłaty, ale tym samym może pozbawić klienta pieniędzy, które być może należałoby wydać na pilniejsze cele. Dlatego warto, przed wyznaczonym terminem, zadbać o obecność odpowiednich środków.

Kto odpowiada za niewykonaną lub źle wykonaną dyspozycję? Bank może ponosić pełną odpowiedzialność odszkodowawczą. To jednak na klienci ciąży obowiązek wykazania, że bank naruszył umowę i na skutek tego klient poniósł określoną szkodę. Cała sytuacja komplikuje się, gdy w dyspozycje zaangażowanych było kilka banków. Wtedy, zgodnie z prawem bankowym każdy z tych banków ponosi solidarna odpowiedzialność wobec posiadacza rachunku za szkody spowodowane niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem polecenia. Jeśli bank wykaże, że szkoda nie powstała z jego winy, może zwolnić się z odpowiedzialności.

Źródła: materiały Federacji Konsumentów

Eryk Kazanowski

NBPortal.pl